برای انتخاب کلیدenter انتخاب کنید یا برای لغو ESC فشار دهید.

ویژگی ها و کاربرد پشم گوسفند

پشم گوسفند از گذشته تا به حال بسیار مورد استفاده بشر برای تامین  لباس و پوشاک قرار گرفته و به عنوان یک ماده مفید و کاربردی شناخته می شود . پشم گوسفند به دلیل ویژگی های فیزکی و شیمیایی و کاربردی که دارد، همواره مصرف آن در صنعت نساجی مورد استقبال قرار گرفته است .

در یک برهه زمانی در غرب بیشتر درآمد حاصله از پرورش یک گوسفند از طریق فروش پشم آن بدست می آمد
در هر کشوری که صنعت پوشاک و نساجی روبه رشدی داشته باشد پشم نیز به قیمت خوبی فروخته می شود .

ویژگی های پشم گوسفند

جنس پشم از پروتئین و کراتین است که در ناخن ه ا، شاخ ها و لایه های خارجی پوست نیز یافت می شود.

الیافی که مورد استفاده انسان ها قرار میگرید به دو دسته طبیعی و مصنوعی تقسیم بندی می شود . الیاف مصنوعی شامل انواع الیاف پلیمری و غیر پلیمری است اما الیاف طبیعی به چند دسته گیاهی (سلولزی)،معدنی (آزبست) و حیوانی تقسیم می شوند.

تاریخچه تولید پشم

اعتقاد بر این است که پرورش گوسفند به خصوص گوسفندان پشمی در حدود ۶۰۰۰ سال قبل از میلاد شروع شده است . 

ریسندگی نخ پشمی نیز از زمان ها آغاز شده است . از یک کلیوگرم پشم می توان ده ها متر نخ تولید کرد که کاربردهای متنوعی دارد . پشم گوسفند شاید جزو اولین محصولاتی بوده است که انسان ها با روش های کالا به کالا با آن داد و ستد انجام می دادند .
در آن زمان کار پرورش دام به خصوص گوسفند بیشتر در آسیای غربی رواج داشت که بعد ها این حیوانات از طریق تجارت با شمال آفریقا و اروپا وارد این مناطق نیز شدند .

در قرون وسطی تجارت پشم در اروپا رونق گرفت ، به ویژه در مناطقی که امروزه ما آنها را به نام های بلژیک ، هلند ، انگلیس و فرانسه می شناسیم .
مهم ترین تولید کنندگاتن پشم خام در قرون وسطی کشورهای اسپانیا و انگلیس بودند در حالی که صنعت نساجی کشور های ایتالیا و هلند از رونق بهتری برخوردار بود . گوسفند اسپانیایی در سال ۱۴۹۲ توسط کریستوفر کلمب به آمریکا آورده شد

پرورش گوسفند در کشور اسپانیا در آن زمان بسیار مورد توجه بود . نژاد گوسفندان مرینو ( مرینوس ) از مهم ترین نژادهای پشمی جهان بود که تا سال ۱۸۱۰ استرالیا که بیش از ۳۰۰۰۰ گوسفند داشت ، سعی می کرد بیشتر آنان را از نژاد مرینوس باشند

البته امروزه به دلیل افزایش استفاده از الیاف مصنوعی ، استفاده از پشم گوسفند طبیعی در صنایع نساجی کاهش قابل ملاحظه ای یافته است.
پشم گوسفند

 

نژاد گوسفندهای پشمی

انواع مختلفی از نژاد گوسفندی در جهان وجود دارد که هر کدام ویژگی ها و خصوصیات مربوط به خود را دارند و دارای یک نوع پوشش خاص هستند به همین دلیل گوسفندان از نظر نوع پشم به چند دسته پشم ظریف،متوسط،ب لند،پشم آمیخته،پشم قالی تقسیم بندی می شوند.

 

 

  • گوسفندان پشم ظریف :

قطر پشم این نوع از گوسفندان بین ۱۷-۲۳ میکرون و طول دسته الیاف آنها بین ۵ تا ۱۰ سانتی متر است.این نوع از گوسفندان پشم ظریف ، بیشتر از نژاد مرینوس هستند . میزان پشم آنها در حدود ۴ کیلوگرم می باشد.

  • گوسفندان پشم متوسط :

پشم این نوع از گوسفندان ضخیم تر و درخشان تر می باشد و راندمان تولیدی بالاتری نیز دارند.

  • گوسفندان پشم ب لند :

گوسفندان پشم ب لند به طور متوسط الیافی بین ۳۶-۵۰ میکرون دارند و طول این الیاف بین ۱۵ تا ۳۷ سانتی متر است.

  • گوسفندان پشم آمیخته :

ظرافت و نازکی پشم این دسته درحدود گوسفندان پشم متوسط است ولی از طول بیشتری برخوردار هستند.

  • گوسفندان پشم قالی :

پشم این دسته ترکیبی از چند نوع الیاف دیگر است . تارپشم حقیقی ،الیاف مدولائی (هتروتیپ)،الیاف کمپ بخش های این دسته را تشکیل می دهند.

در ایران نمی توان نژاد که مختص تولید پشم باشد را یافت ولی در بین نژادهای موجود گوسفندانی وجود دارند که میزان تولید پشم آنها نسبتا مناسب می باشد که می توان آنها را جزو یک گروه خاص به شمار آورد . استفاده از پشم گوسفندان به طور کلی در بین ایرانیان ، حتی در گذشته بسیار مرسوم بوده است و این مورد را می توان از طریق کشفیات باستان شناسان تایید کرد .

برداشت و چیدن پشم گوسفندان و دام ها

پشم گوسفندان و دام ها را باید در طول سال حداقل یکبار چید . طول و کیفیت پشم با توجه به عوامل ژنتیکی ،محیطی و نرخ رشد تعیین می شود. در بعضی مناطق می توان شاهد این مورد بود که پشم چینی دوبار در سال اتفاق می افتد.مزیت این کار بازگشت سریع تر سرمایه و تمیز بودن پشم از خاک و خار و خاشاک است . همچنین باعث افزایش احتمال قدرت تولید مثل در زمان های جفت گیری می شود. و همچنین سبب چیدن پشم در گوسفندان سبب کاهش ابتلا دام ها به انواع بیماری های می شود .

با روش های پشم زنی در گوسفندان بیشتر آشنا شوید.

نکات چیدن پشم گوسفندان و انواع دام 

  1. پشم چینی بیشتر به وسیله دوکارد،قیچی،مواد شیمیایی ،پشم چین های دستی و انواع ماشین های برقی و موتوری انجام می گیرد.
  2. در زمان چیدن پشم، با توجه به دمای محیط و آلودگی های موجود در پشم گوسفندان، یک تا دو روز قبل از چیدن گوسفندان را کاملا شسته و گیاهان چسبیده به پشم را جدا کنید.گرده شویی باعث می شود که پشم گوسفندان راحت تر کوتاه شوند و به دستگاه برقی در صورت استفاده آسیب وارد نشود.

دلایل ریزش پشم در گوسفندان :

گاهی اوقات گله ها دچار پدیده پشم ریزی می شوند که این اتفاق به دلایل مختلف مثل شیوع یک نوع بیماری و یا کمبود های تغذیه ای و یا حتی مسائل طبیعی اتفاق می افتد . برای حل این مشکل توصیه می شود از دکتر دامپزشک بخواهید که گله شما را معاینه نماید

خواص،ویژگی ها و کاربرد پشم گوسفند و انواع دام ها

کاربرد و خواص پشم بیشتر درصنعت پوشاک و نساجی است ولی از این ماده مفید در صنایع دیگر مانند پارچه بافی و قالی بافی استفاده می شود. علاوه بر این موارد پشم گوسفندان در تهیه انواع نمد،کلاه و پوتین کاربرد دارد.

در مورد ویژگی ها و کاربرد های پشم گوسفند می توان به موارد زیادی اشاره کرد اما چربی پشم یکی از مهم ترین محصولات دامی است که کاربر های فراوانی نیز دارد.

چربی پشم : چربی پشم یا لالولین یکی از با ارزش ترین محصولات دامی است که به صورت یک موم زردرنگ می باشد و در صنایع گوناگون مانند تولید لوازم آرایشی بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده حاصل شستن پشم به وسیله مواد و روش های شیمیایی است که چربی خالصی را تولید می کند و در صنایع تولید کرم های آرایشی و طبی کاربرد دارد

پشم گوسفند دارای خواص ضد باکتری و ضد میکروبی است که مانع رشد کپک ها و باکتری ها می شود این بدان معناست که لباس های پشمی نیازی به شستشوی منظم ندارند و بر خلاف الیاف مصنوعی پس از استفاده مجدد بوی تازگی می هند.

پشم در برابر لکه ها مقاوم است :

پوشش بیرونی پشم به دفع مایعات کمک می کند و در این نوع لباس ها لکه های کم تری نسبت به سایر لباس ها ایجاد می شود.

پشم با دوام است :

کشش طبیعی الیاف پشم بسیار خوب است و پارچه و لباس های ساخته شده از این جنس احتمال پاره شدن کم تری را دارند والیاف پشمی می توانند شکل خود نسبت به سایر الیاف، بهتر حفظ کند.

لباس های پشمی شما را در زمستان سرد و در تابستان گرم نگه می دارد :

پشم یک ماده شگفت انگیز در تنظیم دمای بدن است. در زمستان عایق پشم ،هوا گرم و خشک را در بدن حفظ می کند و در تابستان گرما و رطوبت بدن را بیشتر دفع کرده و باعث خنکی بدن می شود.

دامداران به راحتی می توانند پشم گوسفندان را انبار کنند و یا به راحتی به بازار عرضه کرده و از فروش آن درآمدی را کسب نمایند .

 

جهت خرید مرغ و خروس اینجا کلیک نمایید.

بررسی گوسفند از نظر تولید پشم :

همانطور که در سایر مقالات مرتبط از سایت بازار گوسفند به بررسی نژادهای مختلف پرداخته ایم به این موضوع اشاره شد که گوسفندان پشمی معمولا کشیده تر از گوسفندان گوشتی می باشند . نکته ای که دراین نوع گوسفندان باید در درجه اول مورد توجه قرار گیرد ظرفیت تولید سالیانه پشم و یا میزان پوشش پشمی بدن است. این ظرفیت برحسب انواع نژادهای پشمی متفاوت است و در نژاد مرینوس بین ۹ تا ۱۲ کیلو و در نژادهای ایرانی بطور متوسط معادل ۱.۵ کیلو است .
موضوع گسترش پشم در سطح بدن نیز دقیقا باید مورد توجه و مطالعه قرار گیرد و نقاطی که از لحاظ رویش پشم باید در درجه اول مورد نظر قرار داد عبارتند از نواحی سر واطراف گردن و اعضای زیر شکم و صورت . ازدیاد رویش پشم در این نقاط نشان میدهد که حیوان از لحاظ مقدار تولید پشم استعداد کافی دارد و قادر است این استعداد را به نوزادان خود منتقل کند. و سایر معیارهای ارزشیابی در مورد مقدار پشم روی حیوان زنده، تراکم و طول تار پشم و سلامت پوشش پشمی بدن است. تاکنون محققین، مطالعات زیادی در زمینه تراکم تارهای پشم در واحد سطح پوست بعمل آورنده اند و چون محصول پشم متراکم و طویل بیشتر از محصول متراکم و کوتاه است ، انتخاب براساس مقدار پشم ، عملا انتخاب براساس طول و تراکم آن نیز خواهد بود .

البته مسلم است چشم غیر مسلح نمی تواند تراکم و طول تار پشم را اندازه گیری کند ولی یک نفر ارزیاب خبره می تواند حدود آنها را با احتساب اختلافات جزئی مشحص و تعیین نماید. باید دانست تراکم تار پشم در نقاط مختلف بدن گوسفند متفاوت است و معمولا در قسمت پشت و اطراف بدن تراک زیادتر از قسمت های شکم و دست و پا می باشد . برای تعیین تراکم پشم روی بدن حیوان زنده ، روش های گوناگونی وجود دارد . ساده ترین راه محاسبه تعداد تارهای پشم در دسته ای از پشم است که از یک سطح معین از پوست چیده شده باشد و با این ترتیب، می توان تراکم تارهای پشم را در واحد سطح تعیین کرد.

 

تولید پشم گوسفند

در محاسبات دقیق، از بدن حیوان زنده نمونه ای از پوست را با روشی خاصی برداشت می کنند ، برای این منظور، پشم قسمتی از بدن گوسفند را می چینند و از ۶ تا ۱۰ محل نمونه هایی از پوست به اندازه ۱ سانتیمتر مربع انتخاب می نمایند و سپس با کمک میکروتوم از این نمونه ها، برش هائی ضخامت ۷ تا ۸ میکرون تهیه می کنند و با استفاده از روش های بافت شناسی تعداد فولیکول یا محل رویش تار پشم را در واحد سطح محاسبه می نمایند. متأسفانه تاکنون محاسبات دقیقی در مورد تراکم تار پشم در گوسفندان ایران بعمل نیامده است ولی بررسی های انجام شده در مورد گوسفندان با پشم ضخیم خارجی نشان داده است که تار پشم به عنوان مثال در گوسفندان سر سیاه انگلیسی که از تیب گوشتی می باشند معادل ۴۵۶۰ تار پشم در هر سانتیمتر مربع است. باید توجه داشت تراکم تار پشم در گوسفندان با پشم ظریف معمولا بیشتر از گوسفندان با پشم صخیم است و مطالعه نشان داده است که تراکم تار پشم در نژاد مرینوس بین ۵۵۰۰ تا ۵۸۰۰ می باشد.

در مورد طول تار پشم ، باید یادآور ساخت که اولا در یک دسته پشمی تارها از نظر طول با یکدیگر متفاوتند و ثانیا در نقاط مختلف سطح بدن ، درازای تارهای پشم معمولا یکسان نیست . بررسی نشان داده است که تارهای پشم در نواحی شانه و پشت درازتر از تارهای طرفین بدن و تارهای روی شکم کوتاهتر از تارهای طرفین بدن است. به علاوه بین گوسفندان یک نژاد نیز طول تارهای پشم متغییر است که این امر معمولا به عوامل گوناگونی مانند سن ، جنس و تغذیه بستگی دارد. به همین جهت در یک گوسفند یا یک نژاد باید تار پشم را با توجه به عوامل مربوط محاسبه و تعیین نمود . در عمل و به عنوان مثال ، برای تعیین طول تارپشم در ناحیه شانه، نخست با بازکردن فرق در قسمتی از پشم بدن گوسفند در این ناحیه پوست حیوان را مشاهده می نمایند و آنگاه از قسمت سطح پوست تا انتهای تار را با یک خط کش ساده اندازه گیری می کنند. با این روش فقط طول طبیعی تار پشم بدست می آید زیرا در چنین حالتی الیاف پشم کشیده نمی شود و جعدهای موجود در طول تار پشم شکل طبیعی خود را حفظ می کنند.

در پشم های ظریف معمولا ۳۰ تا ۴۰ عدد در طول ۱۰ سانتی متر پشم وجود دارد . در پشم های ضخیم تعداد خود بین ۸تا ۱۲ عدد در طول ۱۰ سانتیمتر تار پشم است. برای تعیین طول اصلی تار پشم در ناحیه شانه، شخص ارزیاب باید اولا الیاف پشم را کاملا بکشد تا جعد آن بکلی از بین برود و بعلاوه سعی نماید خط کش اندازه گیری را در طول پشم حتی المقدور در محل بین دو دنده حیوان قرار دهد. در واحدهای پیشرفته گوسفندداری اکثرا بعد از پشم چینی، وزن پوشش پشمی بدن و طول تار پشم بطور همزمان در قسمتی از اطاق پشم چینی انجام می گیرد و در عمل پوشش پشمی بدن را که بصورت سفره هایی چیده و تهیه شده است، روی سطح فوقانی یا رویه میز مستطیلی شکل نسبتا درازی قرار می دهند. در گوشه ای از این میز، ترازویی که کفه آن زیر رویه میز نصب شده قرار دارد و با پهن کردن سفره پشمی روی این رویه می توان بسهولت وزن سفره پشمی را محاسبه کرد. در گوشه دیگر این میز و در طول لبه آن، خط مدرجی برحسب میلیمتر کشیده شده است که با قرار دادن نمونه هایی از الیاف نواحی مختلف سفره پشمی در محاذات خط مدرج و کشیدن دو طرف این نمونه ها می توان طول قریبی تار پشم را بطور متوسط در سفره پشمی مربوطه تعیین کرد.
در ظرف یکسال رویش طول تقریبی تارپشم در گوسفندان پشم ظریف بین ۹ تا ۱۱ سانتی متر و در گوسفندان پشم ضخیم مانند گوسفندان ایران بین ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است .

 

برخی از مشکلات موجود در بازار پشم :

پشم گوسفند

 

طی چندین سال گذشته با وجود رشد جمعیتی در جهان و افزایش نیاز به پوشاک در کشورهای مختلفی توجه به صنعت نساجی و همچنین تولید پشم کاهش پیدا کرده است و این سبب شده تا نهادهای بازاریابی و زیر ساخت های مرتبط با موضوع نساجی و تولید پشم با مشکلاتی روبه رو شوند .
از جمله این مسائل می توان به مسافت زیاد بین بازارهای روستایی و عشایری با سیستم های فروش پشم ، به صرفه نبودن تولید محصولات پشمی در مقایسه با محصولات شیمیایی و همچنین به روز نبودن تجهیزات صنایع نساجی اشاره کرد .

به صورت کلی توجه نداشتن به صنایع مربوط به تولیدات محصولات پشمی باعث وارد خسارات زیادی هم به صنعت گران و هم به دامپروران می شود .

در ادامه قصد دارم در مورد روغن لانولین که از مهم ترین مواد بدست آمده از پشم گوسفندان می باشد توضیحاتی را ارائه دهیم .

روغن لانولین یا چربی پشم چیست ؟

لانولین ماده ای چرب به رنگ کهربایی (زرد) است که از غدد چربی موجود در پشم گوسفند گرفته می شود
لانولین از اسیدهای چرب و سایر ترکیبات آلی ساخته می شود . در دمای اتاق جامد است و در دمای حدود ۱۰۰ تا ۱۰۷ درجه فارنهایت
ذوب می شود . این نوع روغن پوست را نرم کرده و طوبت بخش نیز می باشد و برای محصولات آرایشی و بهداشتی بسیار ایده آل می باشد .
به دلیل خاصیت نرم کنندگی روغن لانولین گرفته شده از پشم گوسفند معولا برای موهای خیلی فر یا موج دارد مصرف می شود . همچنین به عنوان امولسیفایر در پمادها و در داروها مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین در صنعت چرم نیز کاربرد دارد
بسیاری از محصولات آرایشی و بهداشتی که درخانه نگهداری می شود حاوی این روغن می باشند . مثال هایی از این محصولات عبارتند از مواد پاک کننده آرایش ، رژ لب ، کرم ها ، لوسیون ها ، پودرهای آرایشی و …  .

سال ها است که از چربی ها و موادی مختلف موجود در بدن گوسفندان برای تولید انواع مواد بهداشتی و آرایشی در صنایع استفاده می شود .
توجه داشته باشید که به هیچ عنوان این روغن را نباید به صورت خوراکی مصرف کنید زیرا خطر مسمومیت را به همراه دارد .
علائم مسمومیت با لانولین شامل قرمز و تورم پوست ، حالت تهوع می باشد .
در مجموع در بدست آوردن این روغن بسیار ارزشمند از پشم گوسفندان هیچ آزاری به این حیوانات وارد نمی شود زیرا پشم گوسفند به صورت طبیعی رشد می کند و هر سال نیاز به چیدن دارد .

 

روغن پشم

برای بدست آوردن لانولین از نظر عملی و اقتصادی دو طریق معمول است :

  1. روش شستشوی معمولی پشم به کمک آب و مواد قلیائی
  2. روش شستشوی پشم به کمک حلال های مختلف از قبیل هگزان و یا مخلوط آب و الکل و یا مواد مشابه دیگر

در روش اول یا در روش شستشوی معمولی ، پشم توسط آب و مواد قلیایی در حوضچه هایی شسته می شود. در کارخانه این عمل معمولا در یک حوضچه شستشو مخصوص و مناسب انجام می گیرد . حوضچه های شستشو توسط غلطک های فشار از یکدیگر جدا می باشد . به حوضچه اول آب گرم و به به حوضچه های دوم و سوم و چهارم مقداری مواد قلیایی می افزایند و حوضچه پنجم فقط محتوی آب گرم است . درجه حرارت در حوضچه ها بین ۴۰ تا ۵۵ درجه سانتی گراد تغییر می کند . پشم خام از مخزن مربوطه وارد حوضچه اول شده و در اینجا بوسیله چنگال های مخصوص از داخل آب گرم عبور داده شده و به زیر غلطک هدایت و آب آن گرفته می شود. سپس پشم از حوضچه های دوم و سوم و چهارم و پنجم عبور داده میشود و آنگاه به ترتیب به دستگاه های خشک کننده و سرد کننده هدایت و پس از سرد شدن بسته بندی می گردد . در مرحه بعد لانولین با استفاده از روش های مختلف از پساب حوضچه ها استخرج می شود.

در روش دوم که بنام روش سوفر معروف است ، پشم خام از مخزن مخصوص پشم ، به دستگاه استخراج کننده هدایت می شود و در این دستگاه که معمولا دارای ۲ متر عرض و ۸۴ متر طول می باشد ، پشم روی یک نوار پهن مشبک و متحرک که طول آن ۴ متر است از هم باز شده و پخش می گردد . حلال های مصرفی در این روش الکل ایزوپروپیل و هگزان است و تمام مراحل استخراج باید در مدار بسته و غیر قابل نفوذ انجام شود .

عمل شستشوی پشم و استخراج چربی آن بشرح زیر صورت میگیرد :
ابتدا پشم خام روی نوار مشبک پخش شده و بعدا توسط محلول الکل در پنج حوضچه با سیستم جریان منظم شستشو می شود . در این روش نیز هر حوضچه از حوضچه دیگر ، توسط غلطک های فشار جدا می گردد و فشار مایعی که روی پشم پاشیده می شود همواره پائین نگهداشته می شود تا پشم بصورت نمد درنیاید . مصرف
الکل برحسب نوع پشم و مقدار چربی و درصد مواد خارجی متغییر می باشد و برای هر کیلو پشم خام چربی ۲ تا ۴ لیتر الکل مورد استفاده قرار می گیرد . پشم خیس شده در الکل به قسمت استخراج چربی هدایت می شود و روی آن مخلوط آب و الکل و هگزان پاشیده می گردد . استخراج چربی به کمک هگزان در این روش آن چنان که گفته شد ، استخراج به روش منظم است . بدین ترتیب که هگزان از دستگاه جداکننده به دستگاه تصیفه رفته و از آنجا به دستگاه تقطیر و بالاخره کندانسور هدایت شده و سپس به مخزن برگشت داده می شود و از مخزن با فشار روی پشم پاشیده می شود و چربی را در خود حل نموده ، به سوی دستگاه مخلوط کننده و سپس جدا کننده هدایت می شود .

لازم به یادآوری است که از نظر تجارتی ، رنگ و بوی لانولین حائز اهمیت ویژه ای می باشد . لانولین حاصله از پساب شستشوی پشم به صورت ماده خمیری شکل است و این خمیر ابتدا به رنگ قهوه ای سیر و همراه با بوی مخصوص می باشد .

 

گرانی پشم :

یکی از دلایل از کم رونق شدن صنایع دستی و نساجی در کشور ، گران شدن پشم خریداری شده از دامدار توسط بافندگان و ریسندگان خرد می باشد ، به همه این افرادی که امکان نگهداری و پرورش گوسفند را دارند توصیه می شود که برای حل این مشکل چندین راس گوسفند را سالیانه نگهداری کنند تا علاوه بر فواید دیگر این کار ، پشم مورد نیاز خود را از این طریق تامین نمایند . تمام گوسفندانی که از نژاد و سلامتی خوبی برخوردار هستند و به صورت درست پرورش می یابند ، قادرند هزنیه های سالیانه خود را از طریق تولیداتی که دارند تامین کنند .

بازار گوسفند مرکز خرید دام زنده ، عرضه کننده گوسفند با بهترین قیمت و خدمات می باشد .
خرید گوسفند زنده به صورت شبانه روزی در سراسر تهران با حمل و نقل و ذبح رایگان
برای ثبت سفارش کافی است که با شماره ۰۹۱۹۷۱۲۴۰۱۱-۶۶۰۰۰۷۹۸ تماس بگیرد .

 

 

 

 

Rate this post