برای انتخاب کلیدenter انتخاب کنید یا برای لغو ESC فشار دهید.

تولید شیر گاو و گوسفند

در بین غذاهای مصرفی توسط انسان، شیر مناسب ترین، متعادل ترین و کامل ترین ترکیبات غذایی را دارا است به این صورت که تقریبا تمام مواد مغذی مورد نیاز انسان در شیر وجود دارد و میزان جذب این مواد به صورتی است در هر بار مصرف حداکثر موادغذایی موجود در شیر به بدن جذب می‌شود. به طور مثال پروتئین حاصل از شیر از لحاظ کیفیت، یک پروتئین کامل حساب می‌شود و نیازهای بدن را می تواند به این ماده تامین کند ضمن اینکه قابلیت هضم پروتئین موجود در شیر بسیار بالاتر از سایر مواد غذایی می‌باشد این مورد در خصوص چربی موجود در شیر نیز از لحاظ میزان جذب صادق است.

به جز تحقیقات علمی متعدد، در بین احادیث نیز به فواید مصرف شیر اشاره شده است. همچنین در دوران کودکی و نوجوانی شیر رشد و نمو بافت ها را تامین می کند و در دوران پیری و سالمندی نیز باعث حفظ نشاط و قدرت و افزایش طول عمر می شود.

ناگفته نماند که از لحاظ تعریفی شیر عبارت است از تراوشح های غدد پستانی حیوانات پستانداری همچون گوسفند، گاو، شتر و بز.

مزایا تولید شیر :

همانطور که می دانید شیر جزو جدانشدنی سبد غذایی انسان ها می باشد و از ارزش غذایی بالایی برخوردار است. به جز ارزش غذایی تولید شیر یکی از مهم ترین دلایل فعالیت دامپروران در این حوزه می باشد. از گذشته تا کنون دامداران با استفاده از فروش شیر توانسته اند به کسب درآمد بپردازند. اما با توجه به روند روز افزون افزایش جمعیت بشر و نیاز بیشتر به مواد غذایی، یکی از روش های افزایش تولید منابع لازم برای تامین این قبیل نیازها توجه به روند تولیدی و افزایش بازده محصولات دامی به وسیله نگهداری انواع دام پربازده و به کارگیری روش های بهره ور می‌باشد. شیر نیز یکی از همین محصولات دامی تلقی می‌شود که دامداران باید با روش‌های پیشرفته‌تری به فکر تولید آن باشند.

تولید لبنیات

تولید شیر

توجه به داشتن به صنعت پرورش گاو و گوسفند و حتی بز شیری علاوه بر اینکه باعث رفع نیاز ما به این ماده مغذی می شود، اشتغال زایی خوبی را در مناطق مختلف از جمله مناطق کم برخوردار ایجاد می کنند.

شیر را می توان از طریق  پرورش و نگهداری انواع حیوانات از جمله بز ، گاو ، گوسفند ، شتر ، گاومیش بدست آورد.

برحسب شرایط آب و هوایی هر منطقه از کشور پرورش هر نوع از دام های ذکر شده البته با رعایت یکسری اصول بسیار مقرون به صرفه اقتصادی می باشد.

از دیگر مزایای توجه داشتن به موضوع تولید شیر ، تولید دیگر محصولات لبنی نظیر پنیر ، دوغ ، ماست و … می باشد. خوشبختانه کشور ایران از پتانسیل های خوبی برای سرمایه گذاری در زمینه تولید شیر برخوردار است . طی چندین سال گذشته ما شاهد رشد چشمگیری در این حوزه بوده ایم که امیدواریم ادامه دار باشد. در کل کار پرورش دام زنده به صورت اصولی و صحیح می تواند علاوه بر اشتغال زایی، بخش اعظمی از نیازهای غذایی کشور را نیز پوشش دهد.

 

تولید شیر گوسفند:

به صورت میانگین گوسفندان ماده می‌توانند در سنین ۷ تا ۹ ماهگی جفت گیری کنند (البته استثنائات قابل ملاحظه ای در این حد سنی وجود دارد به این صورت که ممکن است برخی میش ها تا سن ۱۲ ماهگی نیز به بلوغ نرسیده باشند). پس از پایان بارداری و تولد بره ها بلافاصله تولید شیر گوسفند شروع می شود.

توجه داشته باشید که بهتر است که این شیر تا چند روز  تنها برای بره مورد استفاده قرار گیرد که بر حسب نژاد تفاوت هایی در این مدت زمانی نیز وجود دارد. دلیل این امر این است که گوسفندان تازه متولد شده به این نوع شیر اولیه بسیار احتیاج دارند. با این حال در برخی مجتمع های صنعتی دامپروری بره ها را از میش ها بعد از مدتی کوتاه از زایش جدا می کنند و سپس آن ها را با روش های جایگزینی شیر می دهند. یک تا دو هفته پس از تولد می‌توانید حیوان خود را دو بار در روز صبح و عصر برای تولید شیر بدوشید.

میزان و زمان تولید شیر گوسفندان تا حدود زیادی به نژادهای آنان بستگی دارد اما با این وجود تولید شیر گوسفند به پارامترهای دیگری از جمله نوع تغذیه و کیفیت نگهداری نیز ربط دارد .

اگر کار نگهداری میش و تولید شیر را به صورت صنعتی انجام می دهید، در این صورت با توجه به هزنیه های نگهداری باید سعی کنید همیشه بازده‌ای مجتمع دامپروری خود را در سطح مطلوبی نگهدارید. یکی از مهم‌ترین مواردی که سبب کاهش این بازده ای می‌شود استفاده از میش های پیر و کم تولید است. به طور جدی پیشنهاد می شود این گونه حیوانات که مصرف علوفه ای بالایی نیز دارند را از گله خود حذف نموده و با میش های جوان و قبراق تر جایگزین نمایید.

شیر تولیدی گوسفند

چنانچه به دنبال راهی جهت افزایش شیر گوسفندان خود هستید سری به این مطلب بزنید .

مراحل تولید شیر در دامداری های صنعتی :

جهت تولید شیر و شیردوشی دام در مجتمع های صنعتی ابتدا باید دام وارد سالن مخصوص این کار شود. این سالن باید جهت این عمل از لحاظ بهداشتی پاکیزه شده باشد. پس از وارد شدن پستان های دام باید شسته شود و چند قطره ی اولیه شیر دوشیده شده به دلیل آلودگی دور ریخته شود و بعد دستگاه شیردوش باید به پستان متصل شود. پس از اتمام شیردوشی به دلیل باز بودن سر پستان ها و جهت جلوگیری از ورود میکروب به پستان از مایع ضدعفونی کننده استفاده می شود.

شیر تولید شده بلافاصله تا دمای زیر ۱۰ درجه سانتی گراد خنک شده و در مخازن استیل دوجداره ذخیره می‌شود سپس توسط تانکرهای استیل به کارخانه های تولید فراورده های لبنی حمل می شود.
به محض ورود شیر به کارخانه از آن نمونه برداری می شود سپس آزمایش های مختلف شیمیایی و میکروبی بر روی آن انجام می‌شود آزمایش های نظیر دانسیته و تست الکل جهت اطمینان از سالم بودن شیر و همچنین آزمایش هایی نظیر درصد چربی و میکروبی و … انجام می شود. در کل پس از این مراحل شیر وارد مرحله استریل کردن و سالم سازی ها خواهد شد .

جدیدترین فناوری‌های دوشیدن شیر گاو و گوسفند

جدیدترین فناوری‌های دوشیدن شیر گاو و گوسفند

دوشیدن شیر گاو و گوسفند در واحدهای دامپروری به عنوان یکی از اصلی‌ترین فعالیت‌های روزمره برای دامداران محسوب ‌می‌شود. از آنجایی که اجرای اصولی شیردوشی در دامداری‌های صنعتی بزرگ همواره با چالش‌هایی همراه است، کارشناسان این حوزه با انجام تحقیق و توسعه فراوان در تلاش‎‌اند تجهیزات شیردوشی و مدیریتی دامداری‌ها را تا حدی بهبود دهند که علاوه‌بر افزایش راندمان، بر تمام جنبه‌های مربوط بر سلامت دام و سلامت شیر تولیدی این حیوانات نظارت بهتری داشته باشند.

در گذشته تولیدکنندگان صنعت لبنیات همه این فاکتورها را در سطح مزرعه یا سطح گله اندازه گیری می‌کردند اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی کارخانه‌های لبنیات حتی قادرند فاکتورهای تعیین کیفیت شیر را برای هر راس گاو و گوسفند جداگانه نیز ارزیابی کنند. چنین عملی با استفاده از شناسنامه دار کردن و ثبت اطلاعات هر گاو یا گوسفند انجام می‌گیرد.

در کشورهایی که دارای صنعت دامپروری پیشرفته و مدرنی هستند، تولید کنندگان محصولات لبنی باید اطلاعات مرتبط با هر راس گاو یا گوسفند را به صورت مشخص و مرتب در سامانه‌هایی مخصوص وارد کنند.
این سامانه‌ها به غیر از نظارت بر سلامت دام و میزان شیر تولیدی، نمودارهایی را برای بینش عمیق‌تر از روند کار در اختیار دامداران و فعالان بزرگ صنعت لبنیات قرار می‌دهد.

نحوه استفاده از فناوری داده‌کاوی در صنعت لبنیات:

در این بخش برخی از مهم‌ترین فناوری‌های کلیدی و پیشرفته که برای جمع‌آوری اطلاعات حیواناتی همچون گاو و گوسفند استفاده می‌شوند را معرفی خواهیم کرد:

۱-شیردوشی رباتیک:

یکی از بزرگترین و رایج‌ترین پیشرفت‌ها در صنعت لبنیات، دوشیدن شیر گاو و گوسفند با استفاده از تجهیزات رباتیک است. این نوع دستگاه‌ها نه تنها کل فرایند شیردوشی را به طول خودکار انجام ‌می‌دهند، بلکه با جمع‌آوری داده‌های متعدد به دامداران و تولیدکنندگان محصولات لبنی این امکان را می‌دهند تا تصمیم‌های مهمی در رابطه با تغذیه و نحوه نگهداری این حیوانات بگیرند. این ربات‌ها با اندازه‌گیری تولید شیر هر راس گاو یا گوسفند و ثبت آن به صورت روزانه، دید دقیقی به دامدار برای ارزیابی ضریب تبدیل حیوانات گله خود ‌می‌دهد.

۲‌-گردن بند هوشمند دام:

این محصول با هدف کاربردی کردن هوش مصنوعی در این حوزه چند سالی است که طراحی و تولید شده است. این گردن بند خاص به پشتوانه برخورداری از الگوریتم‌های هوش مصنوعی رفتار، میزان تحرک، استرس، مقدار خوراک مصرفی گاوها را می‌تواند رصد کند. همچنین تغییرات غیر طبیعی در رفتار و سلامت دام را به دامدار خبر می‌دهد. افزایش بهره وری گوسفندان و گاوهای شیر و کاهش هزنیه نگهداری از مهم‌ترین مزایا استفاده از این محصول به شمار می‌آیند.

نحوه دوشیدن گوسفندان :

شما می توانید گوسفندان خود را با دست یا از طریق دستگاه های شیردوشی بدوشید . در هر رعایت نکات بهداشتی از اهیمت ویژه ای برخوردار است.
در این خصوص توصیه می شود ابتدا سطل شیر را با آب جوش استریل کنیم . سپس در حالی که حیوان را آرام نگه می داریم باید سعی کنیم که گوسفند در حالت مناسبی برای اینکار قرار بگیرد پس از آن بهتر است که پستان های میش را با آب گرم شست و شو دهیم تا از بار میکروبی شیر تا حد امکان کاسته شود. پس از آن می توانید به آرامی شروع به دوشیدن گوسفندان خود کنید .  اگر در اینکار تجربه ندارید بهتر است ابتدا به شخص با تجربه نگاه کنید و بعد اینکار را خودتان انجام دهید.

روش دیگر دستگاه شیردوشی است که بیشتر در مجتمع های صنعتی دامپروری مورد استفاده قرار می گیرد .

افرادی که در زمینه تولید شیر حضور دارند به دلیل اینکه ممکن است در مراحل مختلف دوش ، حمل و نقل و بسته بندی آلودگی های متختلفی که ممکن است سبب بیماری های مانند تب مالت و وبا شوند ، باید پروتکل های بهداشتی را با دقت رعایت کنند

نکته ای مهم در هنگام شیردوشی :

در بسیاری از خانواده های روستایی و عشایری ایران که به صورت حرفه به کار دامپروری مشغول نیستند، اصلی ترین هدف از پرورش گوسفند، تولید شیر و سایر محصولات دامی تنها برای خانواده خودشان می‌باشد. اگر فقط برای چنین هدفی از گوسفندان و حتی سایر دام هایی همچون گاو و بز نگهداری می کنید، به دلیل اینکه از لحاظ مالی صرفه اقتصادی چندانی ندارد، لازم نیست حتما از دستگاه های شیردوشی مدرن استفاده کنید اما بهتره در هر صورت به کیفیت تغذیه و آب شرب مصرف دام هایتان همواره توجه داشته باشی .

برخی از مهم ترین علت هایی که باعث ایجاد ضربه به صنعت تولید شیر خواهند عبارتند از :

  1. عدم اعتماد مردم به کیفیت و ارزش غذایی شیر و دیگر محصولات لبنی صنعتی
  2. هزنیه بالای تولید شیر و نداشتن بازدهی مالی کافی برای تولید کنندگان شیر
  3. ناکافی بودن تسهیلات برای این صنعتی
  4. واردات محصولات لبنی بیش از حد
  5. افزایش قیمت مواد اولیه و بسته بندی محصولات لبنی
  6. کاهش سهم لبنیات در سبد غذایی مردم

مهم ترین علل کاهش میزان تولید شیر در گله گوسفندان و گاوها :

تولید شیر گاو

کاهش تولید شیر برای دامداران خسارات مالی فراوانی را به همراه دارد. این کاهش تولید به عوامل زیادی بستگی دارد که در ادامه به معرفی برخی از این موارد می پردازیم .

ورم پستان در دام ها را شاید بتوان به عنوان اصلی ترین دلیل افت تولید شیر به حساب آورد. ایجاد عفونت که معمولا با تب نیز همراه است را می توان از دیگر علل این مسئله نام برد.

بروز اسهال خونی، دسترسی سخت به آب با کیفیت، جیره غذایی نامتعادل که مواد مغذی کافی را نمی توانند تامین کنند، مسمومیت غذایی (وجود مایکوتوکسین ها در علوفه)، تغذیه بیش از حد با غلات از دیگر دلایل به شمار می روند.

در مجموع نوع نگهداری ، نوع جیره مصرفی و بروز انواع بیماری در گله ها از مهم دلایل این کاهش تولید محسوب می شوند . معمولا به دلیل تشخیص سخت ، باید دامداران از دامپزشکان برای شناسایی علت کاهش تولید شیر مشورت بگیرند

درآخر این را هم به خاطر بسپارید که بدن گوسفند اغلب پس از شیر دوشی دچار کمبود آب و مواد غذایی می شود بنابراین بهتر است که به بحث تغذیه ای آنان توجه ویژه تری داشته باشید.

 

معرفی اصلی ترین حیواناتی که به عنوان منابع تولید کننده شیر در دنیا شناخته می شوند :

تولید شیر از گوسفند :

گوسفندان هزاران سال است که برای تولید شیر توسط انسان ها پرورش داده می شوند و حتی به عقیده بسیار از کارشناسان قدمت تولید شیر از گوسفند ، بیشتر از گاو می باشد . گوشت این حیوانات برای مصرف غذایی فوق العاده است ، حیواناتی آرام و مفید هستند و همچنین از آنها برای تولید شیر بسیار استفاده می شود.
اکنون پرورش گوسفند در سراسر دنیا به این جهات بسیار رایج می باشد . شیر این حیوانات بسیار مقوی می باشد و تا حدودی نیز از شیر گاو از لحاظ داشتن ویتامین ، کلسیم ، فسفر ، پتاسیم و منیزیم غنی تر می باشد .
اگر دوست دارید وارد حرفه دامداری شوید و می خواهید به سود آوری مناسبی نیز دست پیدا کنید ، پرورش این حیوان به جهت تولید شیر می تواند شما را به این هدف برساند . البته همانطور که می دانید ، به جز شیر محصولات دامی مختلفی از گوسفندان بدست می آید . به علاوه اگر محیطی بزرگی نیز برای کار پرورش ندارید ، گوسفند می تواند گزنیه مناسب باشد . این بدان معنا است که شما می توانید حتی با سرمایه کم نیز اقدام به تولید شیر گوسفند نمایید .
شیر گوسفند بسیار مقوی است و می توان از آن فراورده های مختلفی نیز تولید کرد . حتی با رعایت یکسری اصول آن را تا زمانی که به اندازه کافی برای فروش به شرکت های لبنی برسد ، می توان منجمد نمود . پنیر حاصل از شیر گوسفند در سراسر دنیا بسیار پرطرفدار می باشد و قیمت جهانی آن تقریبا چهار برابر قیمت شیر گاو می باشد .

الاغ :
اگر از بسیاری از مردم ساکن در مناطق روستایی و عشایری در مورد فواید الاغ ها بپرسید ، آنها این حیوان را بسیار پرفایده می دانند . الاغ ها برای جا به جایی بار ، محافظت از گوسفندان گله و … حیواناتی کاربردی هستند .

با این حال ، آیا تا به حال می دانستید که الاغ (خر) را بسیاری به جهت تولید محصولات لبنی نگهداری می کنند؟

شیر الاغ ممکن است رایج ترین نوع شیر نباشد ، اما کشور هایی در سراسر جهان وجود دارند که فقط در آن کشور ها شیر این حیوان بسیار پرمصرف می باشد. شیر الاغ شباهت زیادی به شیر انسان دارد و برای درمان برخی بیماری ها از آن استفاده می شود.

گاومیش :
آیا می دانید که گاومیش ها به عنوان یکی از اصلی ترین منابع تولید شیر توسط جمعیت زیادی در سراسر دنیا پرورش داده می شوند . شیر این حیوانات به لحاظ داشتن چربی کافی ، برای تولید پنیر بسیار مناسب می باشد . اگر در منطقه ای زندگی می کنید که امکان پرورش گاومیش را دارد ، می توانید از این طریق به درآمد خوبی برسید.

شتر :
شترها در واقع بهترین حیوانات برای پرورش و تولید شیر در مناطق گرم و خشک می باشند . شتر یک حیوان بسیار مقاوم و سازگاری با آب و هوای گرم می باشد . اگر محل زندگی شما ، چنین شرایط را دارد ، می توانید از راه نگهداری از تعداد کمی شتر ، کسب درآمد خوبی داشته باشید.

بز ها ، گاو ها ، اسب ها نیز سه حیوان مطرح دیگر برای تولید شیر می باشند.

بررسی دقیق تر مهم‌ترین دلایل کاهش غیرمنتظره تولید شیر در گله‌های گوسفند و گاو شیری:

تولید کننده شیر

تولید شیر منبع اصلی کسب درآمد و بقای واحدهای پرورش گوسفند و گاو شیری محسوب می‌شود. اگر در روند تولید شیر اعضای این نوع گله‌ها مشکلی پیش بیایید، واحد دامداری با ضرر و زیان مواجه خواهد شد. به هر اندازه که تولید شیر افزایش داشته باشد، دامدار نیز سودآوری بیشتری را از کسب و کار خود بدست خواهد آورد. پس از اینکه در مورد علل اهمیت تولید شیر اطلاعاتی را کسب کردید، لازم است در خصوص
دلایل افت تولید شیر نیز مواردی را نیز بدانید که در مراحل مختلف پرورش دام خود با مشکل رو به رو نشوید.

اول:لنگش

بروز بیماری لنگش، تاثیری اساسی بر سلامت گله شما خواهد گذاشت. لنگیدن دام به دلیل درد یا عفونت در قسمت پا منجر به کاهش تولید شیر گاو و گوسفند می‌شود.

دوم: انگل‌های داخلی و خارجی

همانطور که می‌دانید، رشد انگل‌ها عاملی مهم در کاهش روند تولید محصولات دامی و سلامت این حیوانات محسوب می‌شود. انگل‌ها چه داخلی و چه خارجی مدام گاو، گوسفند و بز را مورد آزار قرار می‌دهند.

سوم: نامتعادل بودن تغذیه

بالانس نبودن نوع جیره مصرفی برای گله گاو‌های شیری و حتی گوسفند سبب تامین نشدن مایحتاج غذایی این حیوانات اهلی خواهد شد. برای افزایش تولید شیر، باید به جز برآورده کردن احتیاجات غذایی جهت نگهداری، نیازهای تولیدی و آبستنی گاو و گوسفندان به طور صحیح در فرمول نویسی جیره در نظر گرفته شود. در ضمن میزان خوراکی که در اختیار دام برای مصرف قرار می‌گیرد، نیز نباید به هیچ وجه کم باشد.

چهارم: استرس گرمایی و سرمایی

مورد بعدی که برای میزان تولید شیر دام‌ تاثیر می‌گذارد، تنش‌های گرمایی و سرمایی است که به دلیل عدم مهیا کردن یک جایگاه‌ مناسب نگهداری و برنامه مدیریتی درست اتفاق می‌افتد.

پنجم: نمره بدنی نامناسب گاو و گوسفند

کارشناسان بررسی مداوم نمره بدنی دام را در راستای حفظ سلامتی و بهره وری حداکثری این حیوانات ضروری می‌دانند. اگر یک راس گاو شیری بیش از حد لاغر یا چاق باشد، تولید شیر مناسبی نخواهد داشت.

ششم: رفتار دامدار با دام و نحوه مدیریت گله

در متاسفانه در بازدیدهای خود از واحدهای گاوداری و پرورش گوسفند شاهد این موضوع هستیم که دامداران با چوب، سر و صدا دام‌ها را مثلا به سمت جایگاه شیردوشی هدایت می‌کنند. این روش‌ها اصلا صحیح نیست به طوریکه دامداران باید حتما در طرز رفتار خود با این حیوانات تجدید نظر کنند.

هفتم: ناباروری

ناباروری یکی دیگر از دلایل کاهش تولید شیر گاو و گوسفند محسوب می‌شود. این معضل بیشتر به دلیل کیست یا عفونت رخ می‌دهد.

هشتم: استفاده نکردن از آب سالم و تمیز

دوستان دامدار حتما توجه داشته باشند که در تمامی طول شبانه روز باید آب گوارا در اختیار دام برای مصرف قرار داشته باشد. تمیز بودن آبشخور دامداری خود را نیز همیشه بررسی کنید.

نهم: متراکم بودن بیش از حد جایگاه نگهداری

به هراندازه که تراکم دامداری صنعتی یا سنتی شما زیاد باشد، احتمال کاهش تولید شیر دام نیز وجود دارد. متراکم بودن بیش از حد گاوداری‌ها یا دامداری‌ها، باعث افزایش دما، رطوبت و تنش خواهد شد.

دهم: ناکارآمدی و فرسودگی دستگاه‌های شیردوشی

در بسیاری از دامداری‌ها به دلیل نبود بودجه کافی یا سهل انگاری، از دستگاه‌های نامناسب جهت شیردوشی استفاده می‌شود. میزان مکندگی، ضربان و بخش‌های مختلف دیگری از این دستگاه‌ها اغلب دچار مشکل هستند.
اگر از دستگاه استاندار و سالم استفاده شود، به طور محسوس تولید شیر دام افزایش پیدا می‌کند.

 

Rate this post